Հալիձորի բերդ

Ուշ միջնադարի հայկական ճարտարապետական համալիր: Գտնվում է Կապան

քաղաքից 1 կմ հարավ-արևմուտք, Ողջի գետի բարձրադիր աջ ափին: 17-րդ դարի

առաջին կեսին բերդի տարածքում գործում էր կուսանոց անապատ, որը

պարսպատելուց հետո ծառայում էր որպես Մելիք Փարսադանյանների տոհմական

ամրոց: 1720-ական թվականներին իր անառիկ դիրքի շնորհիվ դարձել է Սյունիքի

ազատագրական պայքարի կենտրոնը:

Հալիձորի բերդի մոտ Դավիթ Բեկն ու Մխիթար Սպարապետը 1725-27թթ.

ջախջախել են թուրքական մեծաթիվ զորքերին:

Բերդի պարիսպներն ունեն տեղանքից բխող անկանոն քառանկյան ձև: Երկու

կամարակապ մուտքերը գտնվում են հարավային և հյուսիսային պարիսպների մեջ: Միակ կլոր բուրգը գտնվում է ամրոցի

հարավ արևմտյան անկյունում: Բերդում կան երկու եկեղեցի, տնտեսական և բնակելի շենքերի մնացորդներ: Եկեղեցիներից

մեկը կառուցված է անմշակ բազալտի խոշոր քարերով: Ունի թաղածածկ դահլիճի հորինված, բեմի երկու կողմերում

ավանդատները: 

Եկեղեցուն հյուսիսից և հարավից կից կառուցված են երկհարկ գավիթներ:

Տեղանքի թեքությունը մեղմելու նպատակով, հյուսիսային պարսպից մինչև արևելյան պարիսպը ամրացվել է տեռասաձև

պարսպատով, որի շնորհիվ եկեղեցու արևելյան բակը ընդարձակվել է:

 

_____________________________________________________

Գրականություն

Թովմա Արծրունի, Պատմութիւն Տանն Արծրունեաց, ՍՊԲ, 1887

Լալայան Երևան, Վասպուրական. նշանավոր վանքերը, Թ., 1912

Орбели И.А., Памятники армянского зодчества на острове Ахтамар, Избр. труды, т.1,

М., 1968

Համացանց: